Zorgprogramma Middelengebruik & Psychiatrie

Het Zorgprogramma Middelengebruik & Psychose is bedoeld voor mensen met psychische klachten die ook middelen gebruiken, zoals tabak, alcohol of cannabis. Middelengebruik komt vaak voor bij mensen met een psychose, stemmings- of angstklachten. Het kan het herstel beïnvloeden. Het doel van dit programma is om psychische klachten en middelengebruik beter in kaart te brengen en te behandelen. Zo kan de zorg beter op elkaar aansluiten. 

Dagprogramma (8 weken) 

Voor patiënten die gemotiveerd zijn om minder middelen te gebruiken of te stoppen, bieden wij een dagprogramma van 8 weken. Het programma is geschikt voor mensen die opgenomen zijn in het UMC Utrecht en voor mensen die naar de polikliniek komen. 

Het programma bestaat uit:  

• Psycho-educatie: U krijgt informatie over middelengebruik en over de invloed daarvan op uw gezondheid en psychische klachten. 
• Psychomotore therapie: U doet oefeningen met het lichaam en met bewegen. Zo leert u uw lichaam beter voelen en ontwikkelt u nieuwe vaardigheden.  
• Groepstherapie: U volgt therapie in een groep. U leert van elkaar en werkt met technieken uit de motiverende gespreksvoering en cognitieve gedragstherapie. 

Dagindeling (donderdag, 11:00 – 14:00 uur): 

• 10:00 – 11:00 uur Psycho-educatie 
• 11:00 – 12:00 uur Psychomotore therapie 
• 12:00 – 12:45 uur Lunch 
• 12:45 – 14:00 uur Groepstherapie 

Psycho-educatie

Psycho-educatie is een vorm van uitleg en voorlichting. U krijgt informatie over een bepaald probleem, in dit geval verslaving. Deze uitleg helpt u om beter om te gaan met middelengebruik. Ook ondersteunt het u bij uw doel om minder te gebruiken of te stoppen. 

Voor succes zijn verschillende dingen belangrijk. Bijvoorbeeld uw houding tegenover middelengebruik en het nadenken over de voor- en nadelen van gebruik. Kennis speelt hierbij een grote rol. Als u beter begrijpt wat middelen met u doen, kunt u betere keuzes maken en werken aan uw doelen. 

Onderwerpen die aan bod komen: 

• Wat zijn verslavende middelen? 
• Waarom raakt de ene persoon verslaafd en de andere niet? 
• Hoe werken de verschillende middelen in de hersenen? 
• Wat zeggen ervaringsdeskundigen en wetenschappers over verslaving? 
• Hoe kunnen middelen de psychische gezondheid beïnvloeden? 

Psychomotore therapie (PMT) 

Psychomotore therapie is een behandeling waarbij lichaam en beweging centraal staan. Deze therapie helpt u om beter te merken wat er in uw lichaam en gedachten gebeurt.  Tijdens de sessies leert u vaardigheden om beter om te gaan met stress en emoties. Ook leert u situaties herkennen waarin de kans groter is dat u middelen gaat gebruiken. PMT helpt u om meer controle te krijgen over uw gedrag. U leert signalen van uw lichaam beter herkennen. Dit kan helpen om minder middelen te gebruiken.  

Groepstherapie middelengebruik

Het is normaal dat de eerste bijeenkomst spannend kan zijn. In een groep merkt u vaak dat uniet de enige bent met bepaalde uitdagingen. Van en met elkaar leren staat centraal. 

In de groepstherapie gebruiken we motiverende technieken en cognitieve gedragstherapie (CGT): 

• Motiverende technieken helpen u te onderzoeken wat het u kan opleveren als u minder gaat gebruiken of stopt. U kijkt ook naar de voor- en nadelen van middelengebruik. 
• Met CGT-oefeningen leert u beter begrijpen hoe gedachten, gevoelens en gedrag met elkaar samenhangen. U leert bijvoorbeeld: risicosituaties herkennen, vaardigheden om hiermee om te gaan, terugval voorkomen, en omgaan met trek en sociale druk. 

Tijdens de bijeenkomsten zijn korte huiswerkopdrachten gebruikelijk, zoals het bijhouden van uw gebruik. CGT is een behandeling waarvan onderzoek laat zien dat deze goed helpt bij het minderen of stoppen met het gebruik van middelen. 

• Flyer Zorgprogramma Middelengebruik & Psychiatrie

Polikliniek Medicinale Cannabis & Psychiatrie

Binnen het zorgprogramma Middelengebruik & Psychose is er een poliklinisch spreekuur speciaal gericht op medicinale cannabis. U kunt hier terecht met vragen over het gebruik van medicinale cannabis bij ernstige psychiatrische problematiek.

Tijdens dit spreekuur geven wij uitgebreide voorlichting over wat op dit moment bekend is vanuit wetenschappelijk onderzoek over het gebruik van medicinale cannabis bij psychiatrische klachten.

Dit spreekuur is niet bedoeld voor het voorschrijven van medicinale cannabis. Het is vooral een plek waar u uw vragen kunt stellen en waar wij met u meedenken.

Wilt u dat wij met u meedenken? Bespreek dit dan met uw behandelaar en vraag om een verwijzing voor een second opinion.

Op de website van het Instituut Medicinale Cannabis vindt u ook belangrijke informatie .

Kernteam zorgprogramma Middelengebruik & Psychose 

Het team bestaat uit professionals uit de volgende disciplines: een psychiater, een psychiater in opleiding, een verpleegkundig specialist, een (klinisch)psycholoog, een psychomotorisch therapeut en een programmamanager. 

Batalla Cases, A. (Albert)

Psychiater

Tijdens de behandeling uitklapper, klik om te openen

Waarom een apart Zorgprogramma?

Het gebruik van tabak, alcohol en cannabis kan leiden tot ernstige lichamelijke en psychische gezondheidsproblemen. Cannabisgebruik heeft ook direct invloed op het ontstaan en het verloop van een psychose. Daarom is het belangrijk om middelengebruik vroeg te herkennen en goed te behandelen.

Binnen de afdeling Psychiatrie heeft ongeveer 35–40% van de opgenomen patiënten problemen met het gebruik van middelen, vooral alcohol en cannabis. Als ook tabaksgebruik wordt meegerekend, loopt dit percentage op tot 60–90%. Patiënten die naast psychische klachten ook middelen gebruiken, hebben vaak meer moeite om hun behandeling vol te houden. Ook hebben zij een grotere kans op terugval of blijvende klachten, vooral als het middelengebruik geen onderdeel is van de behandeling.

In de reguliere psychiatrische zorg ligt de aandacht vaak vooral op de psychische klachten. Het gelijktijdig gebruik van middelen krijgt dan soms te weinig aandacht. Ook zijn de verslavingszorg en de psychiatrische zorg vaak gescheiden van elkaar. Hierdoor kan een behandeling minder goed werken. Het Zorgprogramma Middelengebruik & Psychose wil deze kloof verkleinen. In dit programma worden psychische klachten en middelengebruik samen behandeld.

UMC Utrecht rookvrij

De afdeling Psychiatrie van het UMC Utrecht is rookvrij. Patiënten krijgen tijdens hun verblijf extra ondersteuning bij het stoppen met roken.

Bij het UMC Utrecht uitklapper, klik om te openen

Voor het verwijzen van uw patiënt(e), hebben wij een verwijsbrief nodig.  

Voor uw verwijzing kunt u gebruikmaken van de volgende verzendmogelijkheden: 

• U kunt via Secure e-mail (Zorgmail) een brief met bijlagen versturen naar het Aanmeldteam Psychiatrie.
• U kunt een brief met bijlagen per post versturen naar het Aanmeldteam Psychiatrie:
  Huispostnummer A 00.241
  Postbus 85500
  3508 GA Utrecht  

Meer informatie over de verzendmogelijkheden kunt u opvragen via het bedrijf Z-Netwerken. 

Polikliniek Psychiatrie

Wachttijden uitklapper, klik om te openen

Wachttijden afdeling Psychiatrie

Meer weten uitklapper, klik om te openen

Praktische informatie over deze behandeling kunt u onder 'Afspraken' in het patiëntportaal Mijn UMC Utrecht vinden.

Naar Mijn UMC Utrecht

Wat hoort er bij deze behandeling

• Polikliniek Psychiatrie
• Specialisme Psychiatrie

Zorgkosten

Contact uitklapper, klik om te openen

Het Advies- en Aanmeldteam is op werkdagen bereikbaar van 8:00 - 17:00 uur.