Persoonsgerichte dementiezorg als drijfveer

Wie met Annette Plantinga spreekt, merkt al snel dat nieuwsgierigheid en doorzettingsvermogen als een rode draad door haar loopbaan lopen. Als senioronderzoeker bij de onderzoeksgroep Gezondheid en Welzijn van NHL Stenden Hogeschool beweegt zij zich op het snijvlak van verpleegkunde, onderzoek en onderwijs. Haar bijzondere aandacht gaat uit naar persoonsgerichte zorg voor mensen met dementie en de vraag hoe verpleegkundigen, verzorgenden en helpenden, samen met naasten, ook in complexe zorgsituaties, het verschil kunnen maken.

De praktijk als kompas

Die belangstelling komt niet uit de lucht vallen. In verschillende rollen binnen de gehandicaptenzorg, ziekenhuiszorg, wijkverpleging, dialysezorg en palliatieve zorg zag ze steeds opnieuw hoe belangrijk goede zorg is voor kwetsbare mensen. Die praktijkervaring vormt nog altijd de basis van haar onderzoek. “Onderzoek doen, onderwijs geven en verbonden blijven met de praktijk: dat is voor mij de ideale combinatie. Juist doordat die werelden samenkomen, kun je echt impact maken.”

Binnen LMNR werkt Annette verder aan haar ontwikkeling als verpleegkundig leider. In deze reeks stellen we de deelnemers van het programma Leadership Mentoring in Nursing Research (LMNR) 4 voor. Dit keer: de vijfde deelnemer in beeld.

Gedreven door de praktijk

Dat Annette uiteindelijk in het onderzoek terechtkwam, is geen toeval. Tijdens haar studie Verplegingswetenschap ontdekte ze hoe onderzoek kan helpen om vraagstukken uit de praktijk op te lossen. “Mijn drijfveer is eigenlijk altijd hetzelfde gebleven: problemen uit de praktijk aanpakken met behulp van theorie en onderzoek.”

Die verbinding tussen praktijk, onderwijs en onderzoek vormt nog steeds de kern van haar werk. Volgens Annette ontstaat echte verandering vooral als die drie werelden samenwerken. Studenten zijn de professionals van de toekomst, onderzoekers ontwikkelen nieuwe kennis en zorgprofessionals zorgen ervoor dat die kennis daadwerkelijk impact krijgt.

Juist daarom sprak LMNR haar direct aan. Het programma biedt ruimte voor verdere ontwikkeling op het gebied van verpleegkundig leiderschap en strategisch handelen. “Ik wil altijd blijven leren. Vooral strategisch leiderschap is iets waar ik me verder in wil ontwikkelen. LMNR brengt voor mij alles samen: onderzoek, verpleegkunde, leiderschap en leren.”

Op termijn heeft Annette de ambitie om lector te worden. Niet vanwege de titel, maar vooral vanwege de mogelijkheden om invloed uit te oefenen en verpleegkundig onderzoek verder te brengen. Zoals ze zelf zegt: deuren gaan nu eenmaal makkelijker open wanneer onderzoek en leiderschap samenkomen.

Mensen toerusten voor complexe zorg

Dementiezorg vormt al jarenlang de rode draad in Annettes onderzoek. Zij promoveerde op het proefschrift Dementia care in Dutch hospital settings: perspectives on person-centred nursing care and shared decision-making, waarin zij onderzocht hoe verpleegkundigen in ziekenhuizen omgaan met patiënten met dementie, welke dilemma’s zij daarbij tegenkomen en hoe gezamenlijke besluitvorming met patiënten en naasten vorm krijgt in de dagelijkse praktijk. Daarmee leverde zij een belangrijke bijdrage aan de kennis over persoonsgerichte dementiezorg in Nederlandse ziekenhuizen.

Dementiezorg dicht bij huis

Hoewel haar onderzoekslijn inmiddels breder is geworden, blijft dementiezorg een onderwerp dat haar bijzonder raakt. In haar huidige onderzoek richt zij zich op het versterken van wijkverpleegkundigen, verzorgenden, helpenden en naasten in de omgang met onbegrepen gedrag bij mensen met dementie. Juist deze groepen spelen een steeds belangrijkere rol, omdat mensen met dementie langer thuis blijven wonen en complexe zorgsituaties daardoor vaker in de thuissituatie ontstaan.

Volgens Annette vraagt die veranderende samenleving om nieuwe kennis en vaardigheden. Mensen blijven langer thuis wonen, ook wanneer hun zorgvraag complex wordt. Daardoor krijgen zorgprofessionals en mantelzorgers steeds vaker een centrale rol in het signaleren van problemen en het voorkomen van crisissituaties. “Je wilt voorkomen dat mantelzorgers pas hulp zoeken als ze het niet meer aankunnen. Dan ben je eigenlijk te laat.”

Leren door te oefenen met de praktijk

Een belangrijk hulpmiddel daarbij ziet zij in simulatieonderwijs. Door studenten, docenten en professionals te laten oefenen met realistische situaties kunnen zij beter voorbereid raken op ingewikkelde zorgvraagstukken. Het doel is dat professionals weten wat ze kunnen doen in complexe situaties en beschikken over de juiste kennis en hulpmiddelen om passende zorg te bieden.

De impact die zij wil bereiken gaat verder dan alleen betere zorg. Ze wil bijdragen aan een andere kijk op ouder worden. Volgens haar past het traditionele beeld van de kwetsbare oudere steeds minder bij de realiteit. Ouderen willen zelf regie houden, actief blijven en zo lang mogelijk thuis wonen. Dat vraagt om innovatieve oplossingen, nauwe samenwerking met naasten en goed toegeruste zorgprofessionals.

Vanuit haar expertise in persoonsgerichte dementiezorg richt Annette zich nu op het versterken van zorgprofessionals en mantelzorgers in de omgang met onbegrepen gedrag bij mensen met dementie. Voor deze onderzoekslijn ontvangt zij steun van ZonMw.

Daarnaast verkent zij de optie van een nieuw practoraat ouderenzorg van Firda, een grote mbo-instelling. Dat mede mogelijk wordt gemaakt door financiering van de Talma Stichting.

Groeien als leider

Voor Annette betekent leiderschap niet zozeer de leiding nemen, maar anderen in beweging brengen. Ze omschrijft zichzelf als iemand met een duidelijke visie, maar ziet tegelijkertijd ruimte voor groei. “Ik mag zichtbaarder zijn in wat ik doe en waar ik voor sta.”

Binnen LMNR werkt ze aan het explicieter uitdragen van haar ideeën, het vergroten van haar strategische vaardigheden en het meenemen van anderen in veranderingen. Een belangrijke les tot nu toe is dat invloed niet alleen ontstaat door zelf hard te werken. “Ik heb geleerd dat ik niet alles alleen hoef te doen. Je hebt mensen om je heen nodig die met je meedenken en soms ook voor je lobbyen.”

Zo gaf ze leiding aan de ontwikkeling van een nieuw verpleegkundig curriculum binnen de hogeschool, waarbij tientallen collega’s betrokken waren. Een complex traject dat volgens velen nauwelijks uitvoerbaar was, maar dat uiteindelijk succesvol verloopt. “Dan ontdek ik telkens weer hoe leuk ik het vind om mensen mee te nemen in een gezamenlijk doel.”

Blik vooruit

Over twee jaar hoopt Annette dat ze een sterke plek heeft in de onderzoeksgroep, waarbij nieuwe onderzoeken zijn gestart, extra subsidies zijn binnengehaald en zij meerdere promovendi begeleidt. Maar haar belangrijkste doel ligt ergens anders: dat haar werk daadwerkelijk verschil maakt voor professionals, studenten en vooral  kwetsbare mensen.

Ze ziet zichzelf als een verpleegkundig leider die mensen inspireert om nieuwsgierig te blijven, vragen te stellen en samen te zoeken naar betere oplossingen. “Ik wil studenten en verpleegkundigen laten zien dat je met onderzoek echt iets kunt veranderen. Dat je niet alleen zorg verleent, maar ook kunt bijdragen aan de toekomst van de verpleegkunde.”