Nieuw steunhart voor het eerst geïmplanteerd in Europa
Een patiënt met vergevorderd hartfalen kreeg begin deze maand in het UMC Utrecht als eerste in Europa een BrioVAD-steunhart geïmplanteerd. Het nieuwe systeem wordt onderzocht in een Europese studie en kan mogelijk voordelen bieden ten opzichte van het bestaande steunhart. Voor het UMC Utrecht is de implantatie een nieuwe mijlpaal in een lange geschiedenis van innovatie op het gebied van de mechanische ondersteuning van de bloedsomloop.
Een nieuwe stap voor patiënten met vergevorderd hartfalen
Voor mensen met vergevorderd hartfalen kan een steunhart het verschil maken tussen nauwelijks nog energie hebben en weer deelnemen aan het dagelijks leven. Een steunhart, ook wel een Left Ventricular Assist Device (LVAD) genoemd, ondersteunt de bloedsomloop wanneer medicijnen of andere behandelingen onvoldoende helpen. Het apparaat pompt bloed vanuit de linkerhartkamer naar de grote lichaamsslagader en neemt daarmee een belangrijk deel van het werk van het hart over.
Begin deze maand implanteerde een multidisciplinair team van het UMC Utrecht voor het eerst in Europa een BrioVAD-steunhart. De implantatie vond plaats binnen de Europese BRIOLIFE-studie, waar tien Europese centra aan zullen deelnemen. "Dit is de eerste keer dat we dit nieuwe steunhart in Europees onderzoeksverband kunnen volgen. Daarmee krijgen we meer inzicht in de prestaties van het systeem én in de ervaringen van patiënten", vertellen cardiothoracaal chirurg Faiz Ramjankhan, hoofdonderzoeker van de studie in het UMC Utrecht, en cardioloog Mariusz Szymanski, die binnen de studie verantwoordelijk is voor de patiëntenselectie.
Voor de patiënt betekende deelname aan de studie een belangrijke, maar ook spannende keuze: "Toen ik hoorde dat ik in aanmerking kwam voor dit steunhart, voelde het vrijwel meteen goed. Natuurlijk vond ik het spannend dat ik de eerste patiënt in Europa zou zijn, maar ik ben goed geïnformeerd en heb met veel mensen erover kunnen praten. Uiteindelijk wist ik: dit moet ik doen. Ik zit nu nog aan het begin van mijn herstelproces, maar ik ben ontzettend blij dat ik deze keuze heb gemaakt."
Wat is er nieuw aan het steunhart?
Het BrioVAD-steunhart is ontwikkeld voor patiënten met vergevorderd linkszijdig hartfalen. Volgens de onderzoekers onderscheidt het systeem zich op meerdere punten van bestaande steunharten. De pomp is kleiner en lichter, waardoor deze mogelijk voor meer patiënten geschikt is. Ook zijn de onderdelen buiten het lichaam vernieuwd, zodat het systeem gemakkelijker te dragen en te gebruiken is.
Een ander opvallend verschil is de aandrijflijn: de kabel die de pomp in het lichaam verbindt met de controller en batterijen buiten het lichaam. Deze kabel is dunner en flexibeler dan bij veel bestaande systemen. Onderzoekers verwachten dat dit het gebruiksgemak vergroot en mogelijk ook de kans op infecties vermindert.
De Europese BRIOLIFE-studie moet meer inzicht geven in de prestaties van het systeem en de ervaringen van patiënten op de langere termijn. Szymanski legt uit: "De BrioVAD heeft eigenschappen die het systeem interessant maken om te onderzoeken, zoals het compacte ontwerp en de flexibele aandrijflijn. Tegelijkertijd weten we nog niet precies wat dat betekent voor patiënten en hun kwaliteit van leven in de dagelijkse praktijk. Juist daarom is deze studie belangrijk." Ramjankhan vult aan: "Dat het UMC Utrecht als eerste centrum in Europa deelneemt, past mooi bij onze jarenlange ervaring met steunhartzorg en onderzoek."
Geschiedenis van steunharten in het UMC Utrecht
De implantatie van het nieuwe steunhart bouwt voort op meer dan dertig jaar ervaring met steunharten in het UMC Utrecht. In 1993 kreeg de eerste Nederlandse patiënt in Utrecht een steunhart. Daarmee behoorde het UMC Utrecht tot de pioniers op het gebied van mechanische ondersteuning van de bloedsomloop in Nederland.
Sindsdien heeft de behandeling een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Waar steunharten oorspronkelijk vooral werden ingezet als overbrugging naar een harttransplantatie, worden ze tegenwoordig ook gebruikt als langdurige behandeling voor patiënten die niet in aanmerking komen voor een donorhart. Er zijn inmiddels patiënten die al vijftien jaar met een steunhart leven. Tegelijkertijd werden de systemen kleiner, betrouwbaarder en gebruiksvriendelijker.
Ook op andere gebieden van mechanische hartondersteuning loopt het UMC Utrecht voorop. Zo werd in 2021 voor het eerst in Nederland een totaal implanteerbaar kunsthart geplaatst, dat de functie van het hart volledig overneemt.
Het Utrechtse programma kenmerkt zich door een multidisciplinaire samenwerking van onder andere cardiologen, cardiochirurgen, verpleegkundigen en onderzoekers voor de zorg voor patiënten met een steunhart. Inmiddels zijn er vier gespecialiseerde centra in Nederland die steunharten implanteren, waarvan het UMC Utrecht er één is.
Jaarlijks krijgen ongeveer veertig patiënten in het UMC Utrecht een steunhart. Van de ongeveer 400 mensen die momenteel in Nederland met een steunhart leven, is ongeveer de helft behandeld in het UMC Utrecht. Daarmee is het UMC Utrecht het grootste steunhartcentrum van Nederland.
Met de eerste Nederlandse implantatie van de BrioVAD zet het UMC Utrecht een volgende stap in de ontwikkeling van steunhartzorg.
Voor artsen en onderzoekers markeert de implantatie het begin van een nieuwe fase waarin zij ervaring opdoen met deze nieuwe generatie steunhart.
Voor de patiënt staat de komende tijd vooral in het teken van herstel en revalidatie. "Ik moet nu rustig aan doen en stap voor stap weer conditie opbouwen. Mijn grootste doel is om straks weer buiten te kunnen spelen met mijn zoontje. Ik kijk ernaar uit om weer energie te hebben voor mijn familie, mijn hobby's en de gewone dingen in het leven."
FAQ's
Wat is een steunhart?
Een steunhart is een mechanische pomp die de pompfunctie van het hart ondersteunt wanneer het hart zelf onvoldoende bloed door het lichaam kan pompen. Een steunhart neemt een deel van het werk van het hart over.
Voor wie is een steunhart bedoeld?
Een steunhart is bedoeld voor patiënten met vergevorderd hartfalen bij wie medicijnen of andere behandelingen onvoldoende effect hebben. Het kan worden ingezet als overbrugging naar een harttransplantatie of als langdurige behandeling.
Kan iemand met een steunhart een normaal leven leiden?
Veel patiënten kunnen met een steunhart weer meer ondernemen dan vóór de implantatie. Hoe actief iemand kan zijn, verschilt per persoon en hangt af van de gezondheidstoestand en het herstel na de operatie.
Een steunhart wordt vaak gebruikt als overbrugging naar een harttransplantatie, maar kan ook een langdurige behandeling zijn voor patiënten die niet in aanmerking komen voor een donorhart. De levensduur verschilt per patiënt. Sommige patiënten leven inmiddels al meer dan vijftien jaar met een steunhart.
Wat is een LVAD?
LVAD staat voor Left Ventricular Assist Device. Dit is het meest gebruikte type steunhart. Het ondersteunt de bloedsomloop en verbetert hiermee het rondpompen van zuurstofrijk bloed door het lichaam.
Wat maakt de BrioVAD anders dan bestaande steunharten?
De BrioVAD is een nieuw steunhart. De pomp is kleiner en lichter dan veel bestaande systemen. Ook heeft het systeem een dunnere en flexibelere aandrijflijn. Bovendien zijn de draagbare onderdelen buiten het lichaam patiëntvriendelijker. Onderzoekers onderzoeken binnen de BRIOLIFE-studie hoe deze eigenschappen bijdragen aan de verbeterde prestaties van de steunharttherapie en de ervaringen van patiënten.
Waarom wordt de BrioVAD onderzocht in een studie?
De BrioVAD wordt onderzocht binnen de Europese BRIOLIFE-studie. Onderzoekers willen meer inzicht krijgen in de veiligheid, betrouwbaarheid en prestaties van het systeem en onderzoeken hoe patiënten dit steunhart ervaren in het dagelijks leven.
Hoeveel ervaring is er al met de BrioVAD?
De BrioVAD wordt al gebruikt buiten Europa. In de Verenigde Staten zijn inmiddels meer dan honderd patiënten behandeld met het systeem. Een eerdere versie van het steunhart wordt daarnaast al langer gebruikt in China, waar inmiddels meer dan zevenhonderd patiënten een vergelijkbaar systeem hebben gekregen.
Met de Europese BRIOLIFE-studie onderzoeken artsen en onderzoekers hoe het systeem presteert bij Europese patiënten en hoe zij het steunhart ervaren in het dagelijks leven.
Op de foto bovenaan deze pagina, links naar rechts: Paul van Kaam, Faiz Ramjankhan, Corien Weersink, Mostafa Mokhles, Mariusz Szymanski, Marlies van Doleweerd en Bregje van der Wouden