KWF steunt kankeronderzoek UMC Utrecht

Hoe kunnen we kanker gerichter behandelen en gezond weefsel zoveel mogelijk sparen? Die vraag staat centraal in twee onderzoeken naar radioactieve medicijnen. Berend van der Wildt ontvangt 262.551 euro. Samen met zijn collega’s onderzoekt hij astatine-211, een krachtige vorm van radioactiviteit. De onderzoekers willen deze stof koppelen aan medicijnen die zich ophopen in tumoren. Zo kan de tumor van binnenuit worden bestraald. Het doel is om krachtigere behandelingen te ontwikkelen die de kans verkleinen dat een tumor terugkomt.

Alex Poot krijgt 703.224 euro voor onderzoek naar eierstokkanker. Samen met zijn team ontwikkelt hij radioactieve stoffen. Dit onderzoek richt zich op een eiwit dat bij ongeveer 50 tot 70 procent van de eierstokkankers in verhoogde mate aanwezig is. Het onderzoeksteam ontwikkelt radioactieve stoffen die zich specifiek aan dit eiwit kunnen binden. Daarmee willen ze tumoren zichtbaar maken op scans én gericht bestralen. Als de resultaten positief zijn, kan de meest veelbelovende behandeling verder worden ontwikkeld voor toekomstig onderzoek bij patiënten.

Patricia Olofsen ontvangt 843.294 euro voor onderzoek naar een nieuwe vorm van immuuntherapie tegen alvleesklierkanker. Bij immuuntherapie wordt het eigen afweersysteem ingezet tegen de tumor.

In en rond tumoren bij alvleesklierkanker zitten veel neutrofielen, een type afweercel. Normaal helpen deze cellen bij het bestrijden van infecties. Bij alvleesklierkanker vallen ze de tumorcellen niet goed aan.

Patricia en haar collega’s willen daarom nieuwe antistoffen ontwikkelen. Die moeten de afweercellen helpen om kankercellen te herkennen en te doden. Tegelijk moeten de antistoffen een signaal blokkeren waarmee de tumor zich beschermt tegen het afweersysteem.

De onderzoekers testen deze nieuwe aanpak eerst in het laboratorium en in experimentele modellen. Als de aanpak succesvol is, kan dit onderzoek de basis vormen voor verder onderzoek bij patiënten.  

Ook de zorg voor kinderen met kanker krijgt een impuls. Coco de Koning is onderzoeker bij het UMC Utrecht en het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie. Ze ontvangt een Young Investigator Grant van 999.893,12 euro. Zij onderzoekt een ernstige complicatie die kan ontstaan na een stamceltransplantatie: acute graft-versus-hostziekte.

Met deze grant krijgt Coco in een vroege fase van haar carrière de kans om haar eigen onderzoekslijn verder op te bouwen. Dat doet ze samen met collega’s, patiënten en samenwerkingspartners. 

Bij deze ziekte vallen afweercellen van de donor het lichaam van het kind aan, bijvoorbeeld de huid, lever of darmen. Artsen kunnen nu meestal pas behandelen als de eerste klachten zichtbaar zijn. Coco en haar collega’s ontwikkelden eerder een bloedtest die mogelijk al eerder kan voorspellen welke kinderen deze complicatie krijgen. Met de nieuwe financiering onderzoeken ze hoe betrouwbaar deze test is.

Voor het onderzoek volgen de onderzoekers 120 kinderen die in het Prinses Máxima Centrum een stamceltransplantatie krijgen. Ze nemen alleen extra bloed af tijdens de gebruikelijke controles, zodat kinderen en gezinnen hiervoor niet extra naar het ziekenhuis hoeven. Ook patiëntvertegenwoordigers van Vereniging Kinderkanker Nederland zijn betrokken bij de opzet van het onderzoek en het delen van de resultaten.

Als de bloedtest voldoende betrouwbaar blijkt, willen de onderzoekers deze eerst in het Prinses Máxima Centrum gebruiken. Daarna onderzoeken ze of de test ook in andere ziekenhuizen goed werkt. Zo kan de test uiteindelijk mogelijk breder worden gebruikt bij kinderen die een stamceltransplantatie krijgen.