Hoe kunnen we de zorg voor mensen met erfelijke maagkanker verbeteren? Met die vraag gingen bijna 600 bachelorstudenten van de faculteit Medische Wetenschappen vier weken lang aan de slag tijdens de Maagkanker Challenge van UMC Utrecht en het MDL Fonds. Op 13 november presenteerden de studententeams hun 24 onderzoeksvoorstellen tijdens de finale. Hieruit werden drie winnende ideeën gekozen voor verder onderzoek, die laten zien hoe studenten met een frisse blik kunnen bijdragen aan complexe vraagstukken uit de patiëntenzorg.
Van patiëntvraag naar vernieuwend onderzoek
Voor mensen met een erfelijke aanleg voor maagkanker kan de impact hiervan op hun leven enorm zijn. In Nederland zijn ongeveer 40 families bekend met een zogenoemde CDH1-mutatie. Deze erfelijke genafwijking geeft een sterk verhoogd risico op een agressieve vorm van maagkanker. Omdat deze kanker in een vroeg stadium moeilijk op te sporen is, kiezen dragers er vaak voor om preventief hun maag te laten verwijderen. Een ingrijpende operatie met grote gevolgen voor hun dagelijks leven.
Er zijn nog belangrijke vragen onbeantwoord. Waarom groeien sommige microscopisch kleine afwijkingen uit tot agressieve maagkanker en andere niet? En hoe kunnen we deze verschillen beter herkennen, zodat patiënten in de toekomst gerichter behandeld kunnen worden?
Deze vragen uit de patiëntenzorg vormden het vertrekpunt van de Maagkanker Challenge, een bijzonder initiatief van UMC Utrecht samen met het MDL Fonds. Ruim 600 studenten uit de opleidingen Biomedische Wetenschappen, Geneeskunde en Klinische Gezondheidswetenschappen werkten samen met artsen, onderzoekers, patiënten en andere experts aan nieuwe onderzoeksideeën.
Winnende studenten verrassen met verrassende invalshoeken
Tijdens de finale op 13 november presenteerden de geselecteerde studententeams hun voorstellen aan een deskundige jury. Uit de 24 onderzoeksvoorstellen koos de jury uiteindelijk drie overlappende voorstellen als winnaar.
Het team van het eerste winnende onderzoek richt zich op het begrijpen hoe maagkanker zich ontwikkelt. Met dit idee willen de studenten onderzoeken hoe veranderingen in de omgeving van tumorcellen bijdragen aan de groei en verspreiding van maagkanker. Dit kan helpen om beter te voorspellen welke vroege afwijkingen uitgroeien tot kanker en hoe dit kan worden voorkomen.
De studenten van het tweede en derde winnende voorstel willen een herkenningspunt vinden op afwijkende cellen voor immunotherapie. Dit willen ze doen door te onderzoeken welke eiwitten aanwezig zijn op het oppervlak van vroege maagkankercellen. Deze kunnen mogelijk worden gebruikt om afwijkende cellen met behulp van afweercellen gericht te verwijderen en zo maagkanker te voorkomen.
Volgens de jury onderscheidden de drie voorstellen zich door hun vernieuwende ideeën, sterke wetenschappelijke onderbouwing en doordachte onderzoeksplannen. De jury waardeerde vooral de creatieve combinatie van technieken, de samenwerking tussen disciplines en de mogelijkheden om in de toekomst te helpen de behandeling van maagkanker te verbeteren.
Onderwijs, onderzoek en patiëntenzorg versterken elkaar
De Maagkanker Challenge laat zien hoe onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en patiëntenzorg elkaar versterken. Studenten werken niet aan een fictieve opdracht, maar aan een vraagstuk waar patiënten en onderzoekers daadwerkelijk mee te maken hebben. Door kennis uit verschillende opleidingen te combineren, ontstaan nieuwe perspectieven en onderzoeksideeën.
Niels Bovenschen, hoogleraar Biomedical Research-based Education bij UMC Utrecht, benadrukte bij de start van de challenge de kracht van deze aanpak:
"Met 600 studenten van verschillende opleidingen kunnen we een vraagstuk vanuit veel meer invalshoeken tegelijk bekijken dan in een regulier onderzoeksproject. Juist die combinatie van frisse denkkracht, verschillende disciplines en directe samenwerking met artsen en patiënten en het MDL Fonds kan tot onverwachte nieuwe onderzoeksvragen en oplossingen leiden. Zonder de samenwerking met het MDL Fonds was dit nooit op deze manier gelukt."
"Tegelijkertijd leren studenten vaardigheden die zij later als zorgprofessional of onderzoeker nodig hebben: over de grenzen van hun eigen vakgebied kijken, samenwerken met andere disciplines en wetenschappelijke kennis verbinden aan het voorkomen dat iemand patiënt wordt.”
Wilt u als patiënt, maatschappelijke organisatie of patiëntenvereniging deelnemen aan de denktanks of onderzoekshubs van studenten? Van harte welkom! Neem contact op met Niels Bovenschen.
Of lees meer over deze onderwijsvorm op de website van de Bachelor Research Hub, het Center for Academic Teaching – Universiteit Utrecht en Europees Universitair Initiatief CHARM-EU.
Van onderzoeksvoorstel naar nieuwe inzichten
Met de finale is de Maagkanker Challenge nog niet afgelopen. In fase 2 worden de geselecteerde onderzoeksideeën door ongeveer 35 studenten onderzocht in onderzoekshubs van het Student Research Hub Netwerk van de Universiteit Utrecht en het UMC Utrecht. Tijdens de keuzecursus Experimental Translational Medicine werken studenten straks samen met experts op het gebied van onder meer biomedisch onderzoek, biotechnologie, kunstmatige intelligentie (AI), epidemiologie, medical humanities, en het patiëntperspectief.
De onderzoekers hopen zo nieuwe inzichten te krijgen in de ontwikkeling van erfelijke maagkanker. Martijn Gloerich, onderzoeker Molecular Cancer Research bij UMC Utrecht, licht toe waarom dat belangrijk is:
"We zien bij dragers van een CDH1-mutatie veel microscopisch kleine afwijkingen, maar weten nog niet goed waarom sommige daarvan uitgroeien tot agressieve maagkanker en andere niet. Meer inzicht in de moleculaire veranderingen kan uiteindelijk helpen om risico's beter in te schatten en behandelingen gerichter te maken. Bovendien kunnen deze inzichten ook relevant zijn voor niet-erfelijke vormen van maagkanker, die veel vaker voorkomen.”
In juni 2027: wat hebben de studenten bereikt?
Vanaf april 2027 werken studenten en onderzoekers verder aan de geselecteerde ideeën. Eind juni 2027 worden de opbrengsten tijdens een eindsymposium van de Maagkanker Challenge gedeeld. Welke nieuwe inzichten heeft het onderzoek opgeleverd? En wat hebben studenten geleerd van het samenwerken aan een vraagstuk uit de patiëntenzorg?
Daarmee krijgt deze bijzondere samenwerking een vervolg. Want de Maagkanker Challenge draait niet alleen om het vinden van nieuwe onderzoeksideeën, maar ook om het opleiden van een nieuwe generatie professionals die samen werkt aan de zorg van morgen.
Over de faculteit Medische Wetenschappen
Operatierobot bij maagkanker
Maagkanker en slokdarmkanker zijn ernstige ziektes die veel invloed hebben op uw leven. Binnen het Oncomid-netwerk werken wij samen met andere ziekenhuizen in de regio, zodat u altijd de best mogelijke zorg krijgt.
In het expertteam Slokdarm | Maag | GIST van het Regionaal Academisch Kankercentrum Utrecht (RAKU) bespreken we samen uw situatie in een gezamenlijk multidisciplinair overleg (MDO) en maken we een behandelplan dat past bij uw persoonlijke situatie.
Operaties aan tumoren in de maag en slokdarm vinden plaats in het UMC Utrecht. Onze RAKU-specialisten gebruiken hierbij de nieuwste Da Vinci operatierobot om tumoren tot op millimeterniveau te verwijderen, op plekken waar dat voorheen vaak niet mogelijk was. Dankzij de nieuwste operatierobot, de Da Vinci 5, kunnen we beter zien wat we doen en nog preciezer werken.
Of robotchirurgie voor u geschikt is, hangt af van uw situatie. Uw behandelteam bespreekt dit altijd met u.